Choroba niedawno utożsamiana głównie z osobami starszymi, dziś coraz częściej diagnozowana jest u młodych ludzi. Mowa o miażdżycy – schorzeniu polegającym na odkładaniu się tłuszczowych blaszek w naczyniach krwionośnych. Jakie czynniki sprzyjają tak niepokojącej tendencji? Jakie są konsekwencje i czy można zapobiec rozwojowi miażdżycy w młodym wieku?
Czym jest miażdżyca?
Miażdżyca to przewlekła choroba, która rozwija się stopniowo przez wiele lat. Początkowo na wewnętrznych ścianach tętnic pojawiają się drobne uszkodzenia, do których przyczepiają się cząsteczki cholesterolu, tłuszczu i innych substancji. Z czasem tworzą się złogi, zwane blaszkami miażdżycowymi. Te z kolei zwężają światło naczyń, utrudniając przepływ krwi i dostarczanie tlenu do narządów.
Dlaczego miażdżyca dotyka coraz młodszych?
- Niezdrowy styl życia:
- Niewłaściwa dieta: Nadmierne spożycie tłuszczów nasyconych, cukrów prostych i soli, a także niedobór błonnika i witamin przyczynia się do podwyższenia poziomu cholesterolu i rozwoju miażdżycy.
- Mała aktywność fizyczna: Brak ruchu sprzyja otyłości, podwyższeniu ciśnienia tętniczego i zaburzeniom gospodarki lipidowej.
- Palenie tytoniu: Nikotyna uszkadza ściany naczyń krwionośnych, przyspieszając proces miażdżycowy.
- Stres: Długotrwały stres powoduje zaburzenia hormonalne, które mogą prowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego i podwyższenia poziomu cholesterolu.
- Czynniki genetyczne: Niektóre osoby mają większe predyspozycje do rozwoju miażdżycy ze względu na dziedziczne zaburzenia metabolizmu lipidów.
- Choroby współistniejące: Cukrzyca, nadciśnienie tętnicze i zaburzenia lipidowe są głównymi czynnikami ryzyka miażdżycy.
Konsekwencje miażdżycy w młodym wieku
- Zawał serca: Pęknięcie blaszki miażdżycowej w tętnicy wieńcowej może prowadzić do zablokowania przepływu krwi do serca i wystąpienia zawału.
- Udar mózgu: Zablokowanie tętnicy w mózgu powoduje niedotlenienie i śmierć komórek nerwowych, co objawia się zaburzeniami neurologicznymi, a nawet śmiercią.
- Choroba niedokrwienna kończyn: Zwężenie tętnic w nogach prowadzi do bólu podczas chodzenia, a w zaawansowanych przypadkach do zgorzeli i konieczności amputacji.
- Aneurysma: Poszerzenie ściany tętnicy, które może pęknąć, powodując masywne krwawienie.
Jak rozpoznać miażdżycę?
Miażdżyca często rozwija się bezobjawowo przez wiele lat. Jednak w miarę postępu choroby mogą pojawić się takie objawy jak:
- Ból w klatce piersiowej (dławica piersiowa)
- Zaburzenia rytmu serca
- Zawroty głowy
- Nagła utrata wzroku
- Mrowienie lub drętwienie kończyn
- Ból nóg podczas chodzenia
Diagnostyka miażdżycy
- Badania krwi: Ocena poziomu cholesterolu, cukru, trójglicerydów i innych markerów zapalnych.
- EKG: Badanie czynności elektrycznej serca.
- Echo serca: Ocena budowy i funkcji serca.
- USG Doppler: Badanie przepływu krwi w naczyniach.
- Tomografia komputerowa (TK) i rezonans magnetyczny (MRI): Obrazowe badania naczyń krwionośnych.
Leczenie miażdżycy
Leczenie miażdżycy zależy od stopnia zaawansowania choroby i obejmuje:
- Zmiana stylu życia: Zdrowa dieta, regularna aktywność fizyczna, rezygnacja z palenia.
- Farmakoterapia: Leki obniżające cholesterol, leki przeciwnadciśnieniowe, leki przeciwzakrzepowe.
- Zabiegi inwazyjne: Angioplastyka, stent, bypass.
Zapobieganie miażdżycy w młodym wieku
- Zdrowa dieta: Ograniczenie tłuszczów nasyconych, cukrów prostych i soli, zwiększenie spożycia owoców, warzyw, pełnoziarnistych produktów i ryb.
- Regularna aktywność fizyczna: Co najmniej 30 minut umiarkowanego wysiłku fizycznego większość dni tygodnia.
- Utrzymanie prawidłowej wagi: Zapobieganie otyłości.
- Rzuć palenie: Nikotyna jest jednym z najsilniejszych czynników ryzyka miażdżycy.
- Regularne badania kontrolne: Pomiar ciśnienia tętniczego, poziom cholesterolu i cukru we krwi.
Podsumowanie
Miażdżyca to poważna choroba, która może prowadzić do wielu powikłań, w tym zawału serca i udaru mózgu. Choć często kojarzona z osobami starszymi, coraz częściej diagnozowana jest u młodych ludzi. Niezdrowy styl życia, stres i czynniki genetyczne to główne przyczyny tego niepokojącego trendu. Wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie są kluczowe dla zapobiegania powikłaniom. Najważniejszą formą profilaktyki jest zdrowy styl życia, który powinien być wprowadzony już w młodym wieku.
